Khi có kế hoạch kinh doanh trà sữa, một trong những lựa chọn đầu tiên là tự mở quán hay nhượng quyền trà sữa.
Tự mở cho phép chủ đầu tư chủ động xây dựng thương hiệu, sản phẩm và cách vận hành theo định hướng riêng. Trong khi đó, nhượng quyền là hình thức triển khai cửa hàng dựa trên thương hiệu, sản phẩm và hệ thống đã được xây dựng trước.
Mỗi lựa chọn có cách triển khai và yêu cầu nguồn lực khác nhau. Hiểu rõ những điểm khác biệt sẽ giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở để lựa chọn mô hình phù hợp với kế hoạch của mình.
Tự mở quán: chủ động nhiều hơn, nhưng phải tự xây nhiều hơn
Lợi thế dễ thấy của tự mở quán là quyền chủ động. Chủ quán có thể quyết định mình bán gì, cửa hàng trông như thế nào, mức giá bao nhiêu và thương hiệu sẽ nói chuyện với khách hàng theo cách nào. Khi muốn thay đổi, chủ quán cũng dễ dàng điều chỉnh mà không phụ thuộc vào quy định của một hệ thống.
Nhưng chính quyền chủ động này tạo ra phần việc lớn nhất của mô hình tự mở, gần như mọi quyết định đều cần được xây dựng từ đầu.
Lấy menu làm ví dụ. Có công thức ngon mới chỉ là bước đầu. Khi bắt tay vào bán thật, bạn còn phải tính giá vốn, định lượng, nguồn nguyên liệu, cách bảo quản và làm sao để nhân viên nào pha cũng giữ được chất lượng ổn định. Menu càng nhiều món, chuyện tồn kho và đào tạo nhân viên càng dễ trở nên phức tạp.
Nhượng quyền: trả tiền cho thương hiệu hay cho một hệ thống?
Nhiều người khi nghe đến nhượng quyền thường nghĩ trước tiên đến quyền sử dụng tên thương hiệu. Nhưng giá trị của một mô hình nhượng quyền không nên chỉ được nhìn qua bảng hiệu.
Nếu một hệ thống đã có menu, công thức, tiêu chuẩn nguyên liệu, nhận diện cửa hàng, quy trình đào tạo và cách tổ chức vận hành, nhà đầu tư không phải bắt đầu tất cả những phần này từ trang giấy trắng. Bài tham khảo về nhượng quyền cũng tập trung khá nhiều vào hệ thống vận hành, đào tạo, marketing và nguồn cung khi giải thích mô hình này.
Điều đó không có nghĩa rằng mua nhượng quyền đồng nghĩa với cửa hàng sẽ tự vận hành hoặc chắc chắn kinh doanh hiệu quả. Chủ cửa hàng vẫn phải quản lý nhân sự, theo dõi hoạt động, hiểu thị trường tại khu vực và trực tiếp xử lý nhiều vấn đề phát sinh. Đồng thời, đổi lại việc sử dụng một hệ thống chung là mức độ tự do sẽ thấp hơn: menu, nguyên liệu, nhận diện hay quy trình có thể phải tuân theo tiêu chuẩn của thương hiệu.
Do đó, khi đánh giá một thương hiệu nhượng quyền, câu hỏi tốt hơn “thương hiệu này nổi tiếng không?” là:
“Sau khoản đầu tư, tôi thực sự nhận được một hệ thống như thế nào?”
Sự khác biệt giữa hai mô hình
| Yếu tố | Tự mở quán | Nhượng quyền |
|---|---|---|
| Thương hiệu & quyền chủ động | – Tự xây dựng thương hiệu, nhận diện – Chủ động menu, giá bán, truyền thông – Linh hoạt thay đổi theo thị trường | – Sử dụng thương hiệu, nhận diện có sẵn – Triển khai theo tiêu chuẩn chung – Một số thay đổi cần tuân theo quy định hệ thống |
| Sản phẩm, nguyên liệu & vận hành | – Tự nghiên cứu công thức, định lượng – Tự tìm và quản lý nguồn nguyên liệu – Tự xây quy trình vận hành, tồn kho – Tự đào tạo nhân sự | – Sản phẩm, công thức theo hệ thống – Nguồn nguyên liệu theo chính sách thương hiệu – Có quy trình để triển khai tại điểm bán – Phạm vi hỗ trợ tùy từng thương hiệu |
| Chi phí & nguồn lực | – Không có phí sử dụng thương hiệu – Có chi phí nghiên cứu và thử nghiệm – Tự đầu tư thiết kế, đào tạo, marketing – Cần tính cả nguồn lực vận hành ban đầu | – Có thể có phí nhượng quyền và các khoản phí khác – Đầu tư theo tiêu chuẩn của thương hiệu – Được hỗ trợ chi phí thiết kế, đào tạo, marketing |
| Kinh nghiệm của người đầu tư | – Cần khả năng tự xây và quản lý nhiều hạng mục – Có lợi thế nếu đã có kinh nghiệm F&B – Người mới cần thêm thời gian học và thử nghiệm | – Không nhất thiết phải có quá nhiều kinh nghiệm – Có thể tiếp cận hệ thống đã được xây dựng trước – Cần học và tuân thủ quy trình chung |
Tự mở cho bạn nhiều quyền quyết định hơn, nhưng đồng nghĩa với việc phải tự xây nhiều hơn. Nhượng quyền giúp tiếp cận một hệ thống có sẵn, nhưng bạn cần làm việc trong những tiêu chuẩn chung của thương hiệu.
Vì vậy, trước khi lựa chọn, hãy thử xác định mình đã có sẵn những nguồn lực nào và đang thiếu những gì. Nếu phần còn thiếu nằm ở sản phẩm, công thức, nguồn cung, đào tạo hay vận hành, đó cũng chính là những yếu tố nên kiểm tra kỹ khi tìm hiểu một thương hiệu nhượng quyền.
Nếu đang ở giai đoạn cân nhắc nhượng quyền, thay vì quyết định ngay, bạn có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu cách một điểm bán BALEY được triển khai.
Từ sản phẩm, nguyên liệu, công thức, nhận diện cửa hàng đến đào tạo và quy trình vận hành, mỗi yếu tố cần được xem xét cụ thể để hiểu hệ thống hoạt động như thế nào.
